بازگشت
نقش پایشگرهای خواب و ساعتهای هوشمند در پایش خواب و اختلالات خواب (Role of Smartphones in Sleep Tracking)
تعداد و محبوبیت پایشگرهای خواب به عنوان ابزارهایی در دسترس و با استفاده راحت روز به روز در حال افزایش است. این دستگاهها که اکثرا دور مچ دست یا انگشت پوشیده می شوند و یا جزئی از برنامه ساعتهای هوشمند هستند، با تخمین زمانهای خواب و بیداری و ارائه یکسری اطلاعات خلاصه در مورد خواب برای کاربران جذاب هستند و می توانند در روند درمان اختلالات خواب مفید باشند. البته باید توجه داشت که استفاده از این تکنولوژی جدید در پایش خواب در عین فراهم کردن فرصت برای تشخیص و درمان اختلالات خواب می تواند چالشی در این زمینه محسوب شود و نباید به هیچ وجه جایگزین روشهای تشخیصی و درمانی ارجح شود.
پایشگرهای خواب و ساعتهای هوشمند با استفاده از شتاب سنج و حسگرهای مختلف اطلاعات مرتبط با حرکات بدن، ضربان قلب، تعداد تنفس، دمای بدن، تغییرات حجم خون و اشباع اکسیژن را جمع آوری می کنند و بعد از تحلیل توسط هوش مصنوعی خروجی داده ها را به صورت زمانهای خواب و بیداری، مراحل خواب و حتی ریسک آپنه خواب تحویل می دهند. البته تعداد و دقت حسگرها، نحوه تحلیل و ارائه اطلاعات در همه دستگاهها يکسان نیست و تشخیص خواب سبک و خواب عمیق هم به کیفیت دستگاه و سیگنالهای دریافتی بستگی دارد. تماس نامناسب حسگرها با پوست، سن کم یا سن بالا، چاقی، بیماریهای شرایین محیطی، پوست تیره، وجود مو یا تعریق زیاد می توانند سیگنالهای دریافتی را دچار اختلال کنند و دقت را کاهش دهند.
در حالی که پایشگرهای خواب با نشان دادن نظم خواب و بیداری و نمای کلی از مراحل خواب می توانند در موارد اختلال ریتم شبانه روزی و بیخوابی کمک کننده باشند، در موارد پرخوابی و حرکات غیر طبیعی حین خواب کاربردی ندارند. در مقایسه با پلی سومنوگرافی سیگنالهای الکتریکی مغزی یا همان نوار مغزی در پایشگرهای خواب ثبت نمی شود و بنابراین در تشخیص زمان به خواب رفتن ، چرتهای کوتاه و راندمان خواب خصوصا در افراد با تحرک کم در رختخواب و افراد با بیدار شدنهای مکرر شبانه دقت کافی را ندارند.
از آنجایی که پایشگرهای خواب به عنوان ابزاری برای بهتر کردن خواب تبلیغ می شوند و بیشتر مورد علاقه افراد با طول مدت خواب کم و اختلالات خواب هستند، خوب است بدانیم که اطلاعات محدودی در مورد توانایی این دستگاهها در بهبود خواب وجود دارد و بیشترین دقت این دستگاهها در پایش خواب در افراد بزرگسال و سالمی است که به خوبی از دستگاه استفاده می کنند.
پایشگرهای خواب و ساعتهای هوشمند با شناخت بهتر عادتهای روزانه و با شناسایی الگوی خواب در جهت بهبود سلامت خواب مورد استفاده شخصی قرار می گیرند. البته توصیه می شود که افراد بیشتر به میانگین های هفتگی توجه کنند و از ارزیابی روزانه اطلاعات و استفاده سخت گیرانه از این وسایل به علت احتمال ایجاد وسواس و اشتغال فکری روی داده ها و افزایش اضطراب پرهيز کنند. در مواردی استفاده از این تکنولوژی در پشتیبانی روند درمان بیماران مبتلا به اختلالات خواب مفید می باشد و می تواند جایگزین نوشتن برنامه خواب توسط بیمار شود و انگیزه و مشارکت بیماران را بیشتر کند. البته علیرغم این فایده بالقوه در بهتر کردن نتایج درمانی هنوز مطالعات انجام شده آن را به اثبات نرسانده اند.
به طور کلی با توجه به عدم اعتبار سنجی درست اطلاعات به دست آمده از پایشگرهای خواب و ساعتهای هوشمند، استفاده از آنها نباید به تنهایی جهت تشخیص اختلالات خواب بکار رود. تکیه بیشتر از حد روی این وسایل می تواند با نتایج بالینی ناخواسته از جمله تخمین کم مشکلات خواب و تاخیر در مراجعه پزشکی یا تخمین بیش از حد مشکلات خواب و نگرانی بیشتر از اندازه همراه باشد. بنابراین در حال حاضر نگاه به پایشگرهای خواب به عنوان ابزارهایی تحلیلی است که می توانند به تشخیص زودتر و پایش روند درمان کمک کنند ولی به هیچ وجه نمی توانند جایگزین پلی سومنوگرافی (تست خواب) به عنوان دقیق ترین و علمی ترین روش سنجش خواب شوند.
با پیشرفت تکنولوژی مسلما در آینده ای نه چندان دور اطلاعات بیشتری را می توان از پایشگرهای خواب و ساعتهای هوشمند به دست آورد و نقش بیشتری را در ارزیابی های بالینی در زمینه اختلالات خواب خواهند یافت. البته در کنار این تحول نیاز به آشنایی بیشتر افراد در مورد نحوه استفاده و محدودیت های این وسایل و مشورت با پزشکان فوق تخصص اختلالات خواب در صورت وجود مشکلات خواب است.
