بازگشت
پرواززدگی یا جت لگ (Jet Lag)
آنچه میخوانید :
هواپیماها با سرعتی بیشتر از آنچه ساعت داخلی بدن ما بتواند با آن سازگار شود بین مناطق زمانی حرکت می کنند. پس در مسافرتهای با مسافتهای طولانی ما دچار یک عقب افتادگی زمانی بیولوژیکی می شویم که پرواز زدگی یا جت لگ نامیده می شود و جزو اختلالات ریتم سیرکادین دسته بندی می شود.
دلایل پرواززدگی یا جت لگ
در نتیجه این حالت ما در منطقه زمانی جدید در طول روز احساس خواب آلودگی و خستگی می کنیم چون ساعت درونی ما هنوز فکر می کند شب است و در هنگام شب هم خواب ما دچار مشکل می شود چون ریتم بیولوژیکی ما معتقد است که هنوز روز است.
بتدریج مغز و بدن ما با استفاده از سیگنالهای نور خورشید با زمان منطقه جدید سازگار میشود. البته به ازای هر روزی که در منطقه زمانی جدید قرار دارید هسته سوپراکیاسماتیک که در هیپوتالاموس مغز قرار دارد و ساعت اصلی بدن محسوب میشود فقط می تواند حدود یکساعت خودش را بازتنظیم کند. در هنگام مسافرت به شرق خو گرفتن با منطقه زمانی جدید سخت تر از زمانی است که به غرب مسافرت می کنید. چون در سفر به شرق باید زودتر از معمول بخوابید که برای مغز سخت است، در حالیکه در سفر به غرب باید بیشتر بیدار بمانید که به صورت آگاهانه و عملی و همچنین با توجه به اینکه ساعت درونی ما بیشتر از ۲۴ ساعت است آسانتر است.
عوارض پرواززدگی یا جت لگ
پرواز زدگی یک فشار فیزیولوژی طاقت فرسا را بر مغز و یک استرس عمیقی را به سلولها، اندامها و سیستمهای بدن وارد می کند و عوارضی دارد. خصوصا اثر آن روی یادگیری، حافظه و دستگاه گوارش ثابت شده که خوشبختانه موقت است. در مطالعات میزان بالاتر سرطان و دیابت نوع ۲ در افرادی که خدمه پرواز هستند و به صورت مکرر در معرض پرواز زدگی هستند، دیده شده است.
درمان پرواززدگی یا جت لگ
برای اینکه در مسافرت های هوایی طولانی دچار مشکلات خواب نشوید، از چند روز قبل از سفر بتدریج برنامه خواب و بیداری خود را با مقصد تنظیم کنید مثلا در سفر به شرق زودتر بخوابید و زودتر بیدار شوید و قبل از سفر به غرب برعکس عمل کنید. استفاده از داروی ملاتونین و تماس با نور خورشید و محدودیت نور در زمانهای مناسب قبل از سفر و در مقصد برای تطبیق ساعت بیولوژیکی ما بسیار کمک کننده هستند. مصرف کافئین و چرتهای کوتاه روزانه هم در کاهش خستگی و خواب آلودگی روزانه موثرند. در موارد بیخوابی شدید می توانید به طور موقت از داروهای خواب آور تحت نظر پزشک استفاده کنید.
